Mga Sinaunang Paniniwala at Kagawiang Panlipunan
Mga sinaunang paniniwala, ang paglaganap ng Islam, at ang mga kaugalian sa pag-aasawa, pagpanaw at pakikipagkasundo ng mga pamayanan sa kapuluan.
Mga layunin ng aralin
Sa pagtatapos ng araling ito, inaasahang magagawa mo ang sumusunod:
- Maipaliwanag ang mga impluwensiyang Hindu at Budista sa kapuluan.
- Matukoy ang pamahiin at maihiwalay ito sa napatutunayang ebidensiya.
- Mailarawan ang mga kaugalian sa pamamanhikan at kasal na inilalarawan sa aklat.
- Maihambing ang mga kaugaliang pangkasal noon at ngayon.
May mga kuwento ang ating lolo at lola tungkol sa mga dapat at hindi dapat gawin. Paano natin pakikinggan ang mga ito nang may paggalang at may mapanuring isip?
1. Impluwensiyang Hindu at Budista
May mga impluwensiyang Hindu at Budista na nakarating sa kapuluan sa pamamagitan ng ugnayan sa mga pamayanang Asyano. Iba-iba ang pagtanggap at pag-aangkop dito ng mga pamayanan. Hindi nangangahulugang naging magkakatulad ang relihiyon ng lahat ng sinaunang Pilipino.
2. Ang pamahiin
Ang pamahiin ay minanang paniniwala na walang sapat na patunay na siyentipiko para sa sinasabing sanhi at bunga nito. Maaari itong maglarawan ng kultura, ngunit hindi awtomatikong katotohanan ang ipinahihiwatig nito.
| Halimbawang nasa aklat | Paano ito uunawain |
|---|---|
| Tunog ng butiki bago maglakbay | Iniuugnay sa ilang Maranaw ang paniniwalang babala ito sa paglalakbay. Isa itong iniulat na pamahiin, hindi tiyak na pagtataya ng panganib. |
| Alay sa pundasyon ng bahay | May paniniwalang nakapagtataboy ito ng masamang espiritu. Ipinakikita nito ang pagnanais na mapangalagaan ang tahanan. |
| Ulan kasabay ng pagpanaw | Sa halimbawang mula sa Gitnang Luzon, iniisip na umiiyak ang langit para sa yumao. Isa itong simbolikong pagpapakahulugan sa kalungkutan. |
Makinig nang magalang sa kuwento ng matatanda. Ihiwalay ang paniniwala, ang simbolismo at ang napatutunayang pangyayari. Maaaring pahalagahan ang kultura habang sinusuri ang ebidensiya.
3. Pamamanhikan at kasal
Iba-iba ang seremonya ng pag-aasawa sa mga pulo at pangkat. Ang sumusunod ay mga kaugaliang inilalarawan sa aklat, hindi iisang paraang sinusunod ng lahat.
| Katawagan o sagisag | Kahulugan sa inilalarawang kaugalian |
|---|---|
| Bugay / pamamanhikan | Pagdalaw at pag-uusap ng pamilya ng lalaki at pamilya ng babae tungkol sa pag-aasawa. |
| Sibat at hagdan | Sa isang paglalarawan, ang pagtatarak ng sibat ang hudyat ng pagdalaw; ang pagbaba ng hagdan ang pahintulot na umakyat ang mga bisita. |
| Dote / bigay-kaya | Regalo o ari-ariang ibinibigay ng lalaki o ng kaniyang pamilya sa pamilya ng babae. |
| Babaylan | Pinunong espirituwal na nangunguna sa ilang ritwal, kabilang ang seremonya ng kasal sa paglalarawan. |
| Singalong | Tasang yari sa kahoy na ginagamit sa seremonya. |
| Pagsasalo at pagtatali ng buhok | Mga simbolo ng pagkakaisa ng ikinakasal. Binabanggit din ng aklat ang ritwal na may dugo bilang sagisag ng pagbubuklod. |
4. Pag-aasawa noon at ngayon
Sa kasalukuyan, nananatili sa ilang pamilya ang pamamanhikan at ang pagsasama-sama ng magkabilang angkan. Nagbabago naman ang mga paraan ng pagdiriwang ayon sa panahon, relihiyon at pasiya ng ikinakasal.
Ang sibat, hagdan, singalong at pagtatali ng buhok ay mula sa mga paglalarawan sa aklat. Hindi ito ginagawa ng lahat ng sinaunang Pilipino. Ang mahalaga ay ang kahulugan ng bawat sagisag: paggalang, pahintulot at pagkakaisa.
Balik-aral
Mahahalagang ideya
- Nakarating ang impluwensiyang Hindu at Budista sa pamamagitan ng ugnayan sa mga pamayanang Asyano, at iba-iba ang pagtanggap dito.
- Ang pamahiin ay minanang paniniwalang walang sapat na patunay na siyentipiko; naglalarawan ito ng kultura ngunit hindi awtomatikong totoo.
- Makinig nang magalang, at ihiwalay ang paniniwala, simbolismo at napatutunayang pangyayari.
- Sa bugay o pamamanhikan, nag-uusap ang pamilya ng lalaki at ng babae tungkol sa pag-aasawa.
- Sibat, hagdan, dote, babaylan, singalong, pagsasalo at pagtatali ng buhok: mga sagisag sa inilalarawang kasal.
Mahahalagang salita
- Pamahiin
- Minanang paniniwalang walang sapat na patunay na siyentipiko.
- Bugay
- Isa pang tawag sa pamamanhikan sa inilalarawang kaugalian.
- Pamamanhikan
- Pagdalaw at pag-uusap ng dalawang pamilya tungkol sa pag-aasawa.
- Dote o bigay-kaya
- Regalo o ari-arian mula sa lalaki o kaniyang pamilya para sa pamilya ng babae.
- Babaylan
- Pinunong espirituwal na nangunguna sa ilang ritwal.
- Singalong
- Tasang yari sa kahoy na ginagamit sa seremonya.
- Simbolismo
- Paggamit ng bagay o kilos upang kumatawan sa isang kahulugan.
Igalang ang minanang paniniwala habang sinusuri ang ebidensiya, at alamin ang kahulugan ng mga sagisag sa pamamanhikan at kasal.
Payo sa pag-aaral: Takpan ang mga kahulugan, ipaliwanag ang bawat salita sa sarili mong pananalita, saka sagutin ang pagsasanay. Ulitin ito hanggang makuha mo nang tama ang lahat.